Artykuły i poradniki

Nadkwaśność i zgaga, czyli dolegliwości, którym można i trzeba się przeciwstawić

Większość z nas ma ogólne pojęcie o tym, do czego służy żołądek. Świadomość tego, z czego jest on zbudowany, jest już jednak znacznie mniejsza. Biorąc więc pod uwagę rolę, jaką pełni żołądek w naszym organizmie, ważne jest, by pogłębić wiedzę na jego temat.

Zanim jednak to zrobimy, warto powiedzieć, że żołądek jest tylko jednym z pięciu elementów przewodu pokarmowego, na który składają się jeszcze jama ustna, przełyk, jelito cienkie i jelito grube. Przewód pokarmowy i połączone z nim gruczoły trawienne, czyli kolejno ślinianki, trzustka i wątroba, tworzą razem układ pokarmowy1.

O istocie trawienia

Myśląc „żołądek”, myślimy najczęściej – sok żołądkowy2. To właściwy kierunek dedukcji ze względu na trawienie, z którym sok żołądkowy jest bezpośrednio związany. Istota tego procesu wymaga rozwinięcia, dlatego warto skupić się na elementach omawianej tu substancji.

Na początek wspomnieć trzeba o tym, że sok żołądkowy jest wydzieliną gruczołów trawiennych, znajdujących się w błonie śluzowej żołądka. Wiedząc, gdzie powstaje, dowiedzmy się, z czego się składa. To między innymi: śluz chroniący nasz narząd przed samostrawieniem, woda, kwas solny o działaniu przeciwdrobnoustrojowym i pepsynogen, który aktywowany w kwaśnym pH do pepsyny, odpowiedzialny jest za trawienie białek.

Na szczególną uwagę w tym kontekście zasługuje kwas solny, który decyduje o agresywności soku żołądkowego i stanowi potencjalne zagrożenie dla naszego organizmu. Żołądek produkuje do 2 litrów kwasu dziennie, co sprawia, że konieczne jest czasem ograniczenie jego ilości.

Z myślą o poprawnym funkcjonowaniu żołądka

O tym, że właściwy przebieg procesu trawienia, rozdrabniania i wyjaławiania pokarmu jest ważny, przekonywać raczej nie trzeba. Warto jednak wiedzieć, co zrobić, kiedy do czynienia mamy z charakterystycznymi dla żołądka problemami, w tym przede wszystkim z nadkwaśnością.

Nadmierne wydzielanie się soków żołądkowych, w tym wspomnianego już kwasu solnego, prowadzi między innymi do zgagi, która jest najczęstszym objawem tej dolegliwości i skutkuje odczuciem pieczenia za mostkiem.

Do przyczyn nadkwaśności oraz zgagi należą choćby nieregularna i niewłaściwa – bogata w cukry, tłuszcze i kwasy – dieta, zbyt duże spożycie alkoholu, palenie papierosów, jak również stres. Walka z nadkwaśnością jest o tyle istotna, że leży ona u podstaw takich schorzeń, jak refluks żołądka czy choroba wrzodowa3.

 

 

Przy krótkotrwałym leczeniu, z nadkwaśnością i zgagą doskonale poradzi sobie ranitydyna, czyli specjalnie dedykowana tym dolegliwościom substancja czynna, która zatrzymuje nadprodukcję kwasu żołądkowego. Z kolei wskazany do długotrwałego leczenia objawów choroby wrzodowej i choroby refluksowej przełyku u dorosłych, jest organiczny związek chemiczny, zmniejszający wydzielanie do światła żołądka jonów wodorowych.

Lekiem, który sprawdza się w pierwszym przypadku, jest na przykład Ranimax Teva. Stosować go mogą osoby dorosłe i młodzież powyżej 16. roku życia.

Lekiem o innym działaniu, aczkolwiek adekwatnym do drugiego przypadku, jest natomiast Pantoprazol Teva. Powodując zmniejszenie kwaśności soku żołądkowego, w praktyce blokuje on pompę protonową, która stanowi ostatni etap w procesie wydzielania kwasu solnego. Jego stosowanie nie jest jednak zalecane u dzieci i młodzieży poniżej 18. roku życia4.

Dieta to podstawa

Żołądek, w którym rozpoczyna się trawienie, ma kolosalne znaczenie w wymiarze naszego zdrowia. Dlatego w przypadku skłonności do zgagi czy nadkwaśności pamiętajmy o odpowiedniej diecie. Ma ona charakter leczniczy i sprowadza się do kilku podstawowych zasad.

Po pierwsze, należy spożywać od 5 do 6 posiłków w ciągu dnia. Po drugie, ważne jest tempo jedzenia, które powinno być wolne. Istotny jest też sam sposób przygotowywania posiłków. Zaleca się, by potrawy były gotowane, również na parze, duszone bez obsmażania, pieczone w folii lub smażone, ale bez użycia tłuszczu. Jeśli natomiast chodzi o same produkty, to powinny one być lekkostrawne. Niedopuszczalne są w związku z tym potrawy zawierające dużą ilość ostrych przypraw, tłuszczów i kwasów, jak również te, które pobudzają wydzielanie kwasu solnego. W praktyce powinniśmy więc unikać cytrusów, słodyczy, tłustych mięs i nabiału oraz niektórych warzyw, np. ogórków, cebuli czy pomidorów.

Wskazane wydają się z kolei produkty wysokobiałkowe, w tym przede wszystkim mięsa w rodzaju wołowiny i drobiu, chude ryby i nabiał, warzywa takie, jak kalafior, szpinak, marchew, ziemniaki i buraki. Pić powinniśmy natomiast napoje niegazowane i herbaty ziołowe, z wyjątkiem mięty pieprzowej, która zwiększa produkcję kwasu solnego5.

 

Właściwa dieta jest ważna tym bardziej, że w niektórych przypadkach prowadzić może do całkowitego ustąpienia opisanych wcześniej dolegliwości i chorób. Efektem, którego spodziewać możemy się na pewno, jest złagodzenie dokuczliwych objawów i poprawa komfortu naszego funkcjonowania.

 

Źródło:

  1. Konturek S.J. Fizjologia człowieka. Podręcznik dla studentów medycyny. Wyd. 2. Elsevier Urban & Partner 2013; 305.
  2. https://biochem.sum.edu.pl/uploaded/Biozol.pdf; data dostępu: 25.11.2017.
  3. Rowicka G. et al. Znaczenie diety w profilaktyce i leczeniu choroby wrzodowej żołądka i dwunastnicy. Medycyna Rodzinna 2011; 1: 15-18.
  4. Cianciara J. et al. Choroby zakaźne i pasożytnicze. Wyd. 2. Czelej 2012; 1: 407.
  5. Rowicka G. Op. cit.; 1: 15-18.
Spis treści
Polecane

Przed użyciem zapoznaj się z ulotką, która zawiera wskazania, przeciwwskazania, dane dotyczące działań niepożądanych i dawkowanie, oraz informacje dotyczące stosowania produktu leczniczego, bądź skonsultuj się z lekarzem lub farmaceutą, gdyż każdy lek niewłaściwie stosowany zagraża Twojemu życiu lub zdrowiu.